‍De mens Clara Biermasz

‍Clara, je woont al jaren in Wenen, maar hebt nog altijd een sterke band met Nederland. Wat betekent thuis voor jou?

‍"Thuis" zijn betekent voor mij eigenlijk toch bij mijn familie en vrienden in Nederland zijn. Na 22 jaar in het buitenland heb ik in Oostenrijk echter ook een internationale vriendenkring opgebouwd bij wie ik me "thuis" voel.

‍Je combineert een internationale muziekcarrière met het moederschap. Hoe houd je jezelf in balans tussen concertreizen, familie en dagelijkse rust?

‍Tussen mijn oefensessies door doe ik yoga-oefeningen en wandel ik veel in de prachtige parken van Wenen. De uren die ik met mijn zoons van acht en elf doorbreng, zijn voor mij eveneens ontspanning.

‍Veel mensen omschrijven je als een warme en inspirerende persoonlijkheid op én naast het podium. Welke waarden vind jij zelf het belangrijkst in het leven?

‍Oprechtheid, betrouwbaarheid, empathie, toewijding en passie: dat zijn naar mijn mening de belangrijkste waarden.

‍Wanneer ben jij het gelukkigst buiten de concertzaal en hoe ziet een ideale vrije dag van Clara Biermasz eruit?

‍Eigenlijk heb ik piano spelen tot nu toe nooit echt als werk gezien. Het is nog steeds een passie en als ik een dag ongestoord kan pianospelen, voel ik me gelukkig.

‍Ter ontspanning vind ik het leuk om samen met mijn kinderen mooie nieuwe plekken te ontdekken. Daarnaast houd ik van lekker eten en verrijkende gesprekken met vrienden.

‍Muzikale jeugd en opleiding

‍Je begon ooit met viool voordat de piano definitief jouw instrument werd. Wat trok je uiteindelijk zo sterk naar de piano?

‍De pianoconcerten van Mozart waren eigenlijk de reden dat ik ook piano ben gaan spelen. We hadden destijds een cassettebandje met Murray Perahia als solist. De dialoog tussen piano en orkest sprak mij erg aan. Deze muziek gaf mij zoveel energie dat ik deze concerten per se wilde spelen.

‍Je studeerde in Utrecht, Boedapest en Wenen. Welke lessen uit die verschillende muzikale culturen draag je vandaag nog altijd met je mee?

‍Mijn ideeën over techniek en pianopedagogiek zijn gevormd door de Russische, Hongaarse en Weense school. Ik heb uit die verschillende culturen overgenomen wat mij aansprak, maar ik pas mijn lesmethode altijd aan de student aan.

‍Ik wil dat mijn studenten hun eigen persoonlijkheid in hun spel kunnen behouden.

‍Je behaalde je Master of Arts-diploma in Wenen met onderscheiding. Hoe ben je in Wenen terechtgekomen?

‍Na mijn studie aan de Liszt Academie kreeg ik een beurs van het Cultuurfonds voor een masterstudie in Wenen.

‍Dat paste goed bij mijn liefde voor de Weense klassieken: Haydn, Mozart, Beethoven en Schubert.

‍Ik werd meteen verliefd op deze stad. De prachtige gebouwen, de parken en het klimaat: alles bij elkaar heeft ervoor gezorgd dat ik er ben gebleven.

‍Was er een moment waarop je voelde dat je echt jouw eigen muzikale stem had gevonden?

‍Ik denk dat ik altijd mijn eigen stem heb gehad, maar mijn smaak is in de loop der jaren veranderd. De menselijke stem heeft mij altijd gefascineerd, zowel zingend als declamerend. Het is altijd een passie geweest om de rijke nuances van de stem op de piano na te bootsen. Daarnaast probeer ik alle dimensies die een orkest biedt in de piano te zoeken: een echte uitdaging.

‍Welke docenten of musici hebben jou het meest gevormd als pianist en mens?

‍Ik ben mijn eerste pianodocente ontzettend dankbaar. Zij gaf met het grootste geduld les en heeft mij daarmee een heel goede basis gegeven. Ik had altijd het gevoel dat de tijd tijdens de lessen stilstond. Ik denk dat ik van geluk mag spreken dat ik geen druk voelde om heel snel vooruit te gaan. Ik moest eerst maar een toon met betekenis kunnen spelen, daarna konden we verder kijken.

‍Verder prijs ik mezelf gelukkig dat ik de mogelijkheid kreeg om in het buitenland te studeren. Naast de inspirerende leraren heb ik veel van de verschillende culturen geleerd.

‍Concerten en podiumervaring

‍Je hebt al meerdere keren in het Wiener Konzerthaus opgetreden. Welke concertavond staat voor altijd in je geheugen gegrift?

‍Ik houd eigenlijk het meest van kleine salonconcerten, waarbij de interactie met het publiek het best voelbaar is en je na het concert contact hebt met de luisteraars.

‍Soms komen mijn zoons naar een concert en dan is het heel leuk om na afloop te merken dat ze trots op me zijn. Toen ik een cyclus van Schönberg had gespeeld, vroegen ze naderhand of ik een black-out had gehad. Deze muziek begrepen ze dus nog niet, maar het is fijn om te merken dat ze echt luisteren.

‍"Muziek ontstaat pas wanneer techniek en innerlijke expressie elkaar volledig ontmoeten."

‍Je pianospel wordt vaak geroemd om zijn poëzie en verfijning. Hoe bereid jij je mentaal voor op een belangrijk recital?

‍Ik probeer goed voorbereid, uitgerust en in conditie te zijn. In de praktijk zijn de omstandigheden vaak niet ideaal. Er is altijd wel weer een kind met 40 graden koorts in de nacht voor een concert. Vroeger maakte me dat zenuwachtig. Nu niet meer. Op een gegeven moment leer je dat je ook kunt spelen als je niet geslapen hebt, soms zelfs beter. Het belangrijkste is om nooit je vertrouwen te verliezen; dan lukt het altijd!

‍Je trad op in landen als Oostenrijk, Polen, Egypte en Oman. Merk je dat publiek in verschillende landen anders reageert op klassieke muziek?

‍Ja, totaal. In Egypte maakte ik bijvoorbeeld mee dat luisteraars gewoon (te laat!) telefonerend tijdens een concert de concertzaal binnenlopen en dan niet stilletjes op de laatste rij gaan zitten, maar zich luid telefonerend op de eerste rij placeren!

‍Ze hebben een andere etiquette met betrekking tot klassieke muziek, met zijn voor- en nadelen.

‍Tijdens concerten vertel je soms verhalen over de muziek. Waarom vind je die persoonlijke benadering belangrijk?

‍Achtergrondverhalen geven een extra dimensie aan de muziek. Sommige luisteraars hebben dat nodig. Ze weten dan gerichter waar ze op moeten letten. En ik merk dat je, als je je muzikale ideeën deelt, benaderbaarder bent voor het publiek.

‍Je bent een onvermoeibare ambassadeur van de muziek van Chopin. Wat maakt zijn muziek volgens jou tijdloos?

‍Chopin behoort voor mij tot de grote componisten, omdat hij een aantal composities heeft geschreven waarbij je het gevoel hebt dat alles wordt gezegd wat er gezegd moet worden. Puur en zonder 'schmuck'. Na die stukken blijft er soms een stilte in de lucht hangen, en die stilte is bijna nog mooier.

‍…dan de muziek zelf. Hierdoor heb je het gevoel dat de tijd een beetje stilstaat. Een soort magie. Voor mij als vertolker betekent dat veel werk. Bij Chopin heeft elke toon betekenis en moet elke nuance exact kloppen. Elke beweging wordt thuis precies uitgemeten, maar op het podium moet je improviseren en spelen alsof je de muziek net bedacht hebt, net als Chopin dat deed. Dan is er geen verleden en geen toekomst, alleen het moment zelf. Daardoor staat de tijd stil.

‍Chopin Stichting Nederland

‍Als artistiek leider van de Chopin Stichting Nederland zet je je met enorme passie in voor jong talent. Wat was jouw oorspronkelijke droom toen je hiermee begon?

‍Lesgeven is een van mijn passies; je studeert met talentvolle jonge musici tot ze een stuk door en door kennen. En wat is er dan mooier dan dat je hun een podium kunt bieden, zodat ze concertervaring opdoen en feedback krijgen van een echt publiek?

‍De stichting organiseert festivals op bijzondere locaties in Nederland. Hoe kies je de sfeer en de musici voor zo'n festivalprogramma?

‍Ik bedenk voor ieder festival een thema, benader musici en bespreek met hen welke muziek bij dat thema zou passen. Natuurlijk moet je dan flexibel zijn en je ideeën aanpassen aan de mogelijkheden van de vaak nog jonge musici. Tot nu toe lukt dat echter goed, dankzij de enorme bereidwilligheid en motivatie van onze jonge pianisten.

‍Zo hadden we eind december De Nacht van de Nocturne met alle 21 nocturnes van Chopin, uitgevoerd door verschillende jonge pianisten. In oktober aanstaande organiseren we een Mazurka Marathon. Bij de Polonaise Promenade tijdens het Chopin Festival Amsterdam (10.07.2026–12.07.2026) lopen we door een groot deel van Chopins prachtige polonaises.

‍Mijn leerlingen gebruiken deze evenementen als gelegenheid om nieuw repertoire in te studeren en kennis te maken met minder bekend repertoire. Zo gaat de jonge pianiste Kaixin Dokter speciaal voor het festival twee werken van Gerard von Brucken Fock, 'de Nederlandse Chopin', instuderen.

‍Waarom vind jij het belangrijk dat jonge pianisten kansen krijgen om zich internationaal te ontwikkelen?

‍Omdat ik zelf ervaren heb dat het je eigen ontwikkeling als musicus én als mens in positieve zin beïnvloedt.

‍Je bent vicepresident van de International Chopin Society in Wenen en werkt in dit kader samen met internationale Chopin-verenigingen en culturele organisaties. Wat heb je geleerd van die internationale samenwerkingen?

‍Vaak verloopt die samenwerking heel soepel en soms kost het wat diplomatie en tijd om op één lijn te komen. Kennis van culturele verschillen is daarbij onontbeerlijk.

‍Het Chopin Festival Nederland heeft inmiddels een sterke reputatie opgebouwd. Waar ben jij persoonlijk het meest trots op?

‍Ik ben er trots op dat het gelukt is de "opdracht" uit te voeren die ik indertijd kreeg van prof. dr. Kanitzer, destijds voorzitter van het internationale en het Oostenrijkse Chopin Gezelschap: de Chopin Stichting is er gekomen, en binnenkort vindt het zevende festival plaats.

‍Mijn persoonlijke hoogtepunt was De Nacht van de Nocturne, met de integrale nocturnes van Chopin, uitgevoerd door acht jonge musici.

‍Lesgeven en masterclasses

‍Je hebt lesgegeven aan de Universität für Musik und darstellende Kunst in Wenen. Wat wil je jonge pianisten vooral meegeven naast techniek?

‍Het analytisch studeren, experimenteren, vrij denken, inspiratie halen uit andere kunstvormen en het zoeken naar een eigen interpretatie en een eigen geluid.

‍"Je krijgt liefde terug wanneer je liefde en vertrouwen aan anderen geeft."

‍Lesgeven en masterclasses

‍Studenten prijzen jouw inspirerende en persoonlijke manier van lesgeven. Hoe bouw jij vertrouwen op met jonge musici?

‍Ik geloof in positiviteit. Vooral jonge mensen moet je het vertrouwen geven dat iets gaat lukken als ze het blijven proberen. Ze hebben die ervaring nog niet en zijn daarom onzeker of ongeduldig. Vooral bij kinderen deel ik de stof op in hele kleine eenheden. We staan even stil bij elk klein stapje dat gelukt is. Zo bouw je zelfvertrouwen op. Het is de taak van de docent om aan te voelen hoeveel een leerling aankan en hier flexibel op te reageren.

‍Je geeft deze zomer in Oostenrijk masterclasses in Gutenstein en aan de Universität für Musik und darstellende Kunst in Wenen. Wat maakt een masterclass anders dan een gewoon concert?

‍Studenten komen met stukken die 'concertrijp' zijn en dan hoef je alleen nog de puntjes op de i te zetten of kun je praten over verschillende interpretatiemogelijkheden. Tijdens een week masterclasses heb je meestal acht tot tien studenten uit verschillende werelddelen. Ik probeer naast de lessen nadruk te leggen op het sociale aspect en in groepsverband leuke dingen te doen ter ontspanning. In Gutenstein koken we bijvoorbeeld samen en maken we lange wandelingen door de bergen. In Wenen bezoeken we gezamenlijk plekken die belangrijk waren in de muziekgeschiedenis.

‍Waar herken jij uitzonderlijk muzikaal talent het snelst aan?

‍Aan de sterke drang om je muzikaal te uiten. Sommige kinderen hebben direct ook al de motorische vaardigheden om uiting te geven aan hun muzikale gevoelens. Bij andere kinderen ontbreken die technische mogelijkheden om hun talent tot expressie te brengen. Hun ongeduld is moeilijk te temperen, wat tot frustratie en verkramping kan leiden. Als je als docent het verborgen talent ontdekt, is het je taak om het kind de bewegingen te leren waarmee het uiting kan geven aan zijn artistieke talent. Techniek kan iedereen tot op zekere hoogte leren, maar het wordt pas muziek als het artistieke innerlijk tot expressie kan komen.

‍"Op het podium bestaat geen verleden of toekomst, alleen het moment."

‍Wat leer jij zelf nog steeds van je studenten?

‍Dat je liefde terugkrijgt als je liefde geeft.

‍Cd's en opname

‍Je werkt aan het project 'Quarantöne' rond Chopin. Hoe ontstond het idee om muziek en geschiedenis op die manier samen te brengen?

‍Het idee voor deze cd ontstond tijdens de coronacrisis en het album wordt gesponsord door de stad Wenen. Het album presenteert werken van Chopin die hij schreef tijdens zijn periodes van quarantaine in Wenen, Parijs en op Mallorca.

‍Ondanks dat het leven in quarantaine alweer bijna vergeten is en het gewone leven zijn loop weer heeft genomen, wilde ik met deze cd de luisteraar de ogen openen voor het feit dat de gevolgen van de crisis in de culturele sector nog steeds zeer voelbaar zijn.

‍Tijdens de covid-epidemie werden wij musici als nooit tevoren teruggeworpen op ons instrument, terwijl een musicus klank en emotie juist het liefst deelt met anderen. Daardoor werd invoelbaar hoe het voor Chopin moet zijn geweest tijdens zijn ballingschap en de destijds in Frankrijk heersende cholera-epidemie.

‍Chopin ondervond aan den lijve welke verlammende werking dit had op zijn leven. Het concertleven stond stil en hij kon geen pianolessen geven, omdat de adel, waartoe het grootste deel van zijn leerlingen behoorde, uit angst voor besmetting in zelfquarantaine ging op het platteland. Aan het eind van zijn leven werd hij, inmiddels ernstig verzwakt door tuberculose en uit angst voor besmetting, gedwongen zich in isolement terug te trekken. Overigens schreef hij, met de dood voor ogen, zijn meest briljante composities.

‍Ben je in de studio perfectionistisch of vertrouw je juist op spontaniteit tijdens opnames?

‍Alhoewel ik tijdens het studeren streef naar perfectie, probeer ik me tijdens concerten en opnames alleen op de muziek te concentreren. Dan probeer ik alles om me heen te vergeten en is er alleen het moment zelf, waarop ik de muziek opnieuw ontdek en nieuwe dingen uitprobeer. Dat betekent dat het resultaat elke keer weer anders is. Het is een soort improviseren binnen een bekende vorm. Belangrijker dan perfectie zijn voor mij levendigheid en spontaniteit. Het publiek moet voelen dat je er voor de volle honderd procent bij bent en dat jij als vertolker de expressie op dat moment ook werkelijk voelt.

‍Andere projecten en toekomst

‍Je werkte samen met schrijver Jan Brokken in muzikale vertelprojecten. Wat gebeurt er volgens jou wanneer literatuur en muziek elkaar ontmoeten?

‍Jan is een begenadigd verteller. Hij kan je met woorden diep ontroeren. Soms vallen er lange stiltes na zijn teksten. Het is mooi om dan aan te sluiten met een tragisch muziekstuk; dat geeft weer een andere dimensie aan werken die al zo vaak autonoom zijn uitgevoerd.

‍In het voorjaar van 2025 opende je de Nieuwe Streichersalon. Je zette hiermee de traditie van salonconcerten in de Ungargasse voort. Waarom juist aan de Ungargasse?

‍De Ungargasse is een belangrijke straat in de muziekgeschiedenis. Beethoven werkte in zijn appartement aan de Ungargasse nr. 5 in 1819 aan de Missa Solemnis en in de koude winter van 1823/1824 aan zijn beroemde Negende symfonie.

‍Het huis van mijn buren, Ungargasse 46, is het voormalige Streicherhof, waar Andreas Streicher en Nanette Stein hun beroemde pianofirma oprichtten. Zij waren bevriend met Beethoven en ontwikkelden de Weense mechaniek van het hammerklavier. In 1812 bouwde Streicher hier een concertzaal.

‍'Haus Streicher' werd een van de meest geliefde concertzalen van Wenen, een centrum voor kamermuziek en een trefpunt voor Weense musici. Beethovens nieuwste piano- en kamermuziekwerken werden er op zondagmiddagen uitgevoerd voor de high society. Voordat de Musikverein werd opgericht, was het Streicherhof de belangrijkste concertzaal van Wenen.

‍Het huis aan de Ungargasse nr. 50, waarin ik een appartement bewoon, werd in 1894, tijdens de Gründerzeit, gebouwd en is een echt 'Musikerhaus'. Er wonen operazangers, pianisten en strijkers.

‍Met dit project wil ik mijn (inter)nationale piano- en kamermuziekstudenten een podium bieden om hun concertrepertoire in een huiselijke omgeving ten gehore te brengen. Ter voorbereiding op concoursen of toelatingsexamens is het essentieel dat ze niet uit het oog verliezen waar muziek voor bedoeld is. De directe reacties van het publiek en de feedback van de muziekkenners onder hen zijn heel waardevol.

‍Tegelijkertijd bied ik mijn vriendenkring, die natuurlijk voor een deel uit musici bestaat, prachtige muziek in een huiselijke sfeer.

‍"Jong talent groeit wanneer het vertrouwen krijgt om stap voor stap te ontdekken."

‍Welke dromen of muzikale plannen wil je de komende jaren nog realiseren?

‍Ik ben gefascineerd door Clara Schumann. Er is onlangs een boek over haar verschenen: Clara – Künstlerin, Karrierefrau, Working Mom. Ik heb bewondering voor haar als persoon, pianiste en componiste en voel me met haar verbonden. De komende tijd ga ik me richten op een cd-project met de titel Clara. Speciaal voor mijn vader Robert.

‍

‍